ادامه مطلب

متأسفانه بسياري از آنچه كه بدين‌گونه در طي سده‌ها تهيه شد در معرض آسيب‌ها و بلاياي طبيعي و انساني فراواني قرار گرفت. رطوبت و آتش و خاك و حشرات، بسياري را از بين بردند، اما آسيب‌هاي انساني بيشترين صدمات و لطمات را به آنها وارد كرده است.

در نزاع‌هاي فرقه‌اي و يا جنگ‌هاي ميان پادشاهان و اميران و يا به‌واسطه مخالفت با محتوا، بسياري از كتاب‌ها و كتابخانه‌ها در آتش سوختند، مثلا در حملات محمود غزنوي، غُزها، مغولان، و افغانان بسياري از كتاب‌ها را به آتش زدند و يا آب به كتابخانه‌ها افكندند. از قرن دوازدهم هجري به بعد، تعداد زيادي از نسخ خطي نفيس و ارزشمند فارسي، توسط جهانگردان، مجموعه‌داران، و يا مأموران سياسي خريداري و از كشور خارج شد و در يك مورد مجموعه ارزشمند و گرانبهاي بقعه شيخ صفي‌الدين اردبيلي را روس‌ها غارت كردند.

عتيقه‌خران داخلي نيز كتاب‌هاي نفيس را اوراق مي‌كنند و با دستكاري و تصويرگذاري، به قيمت گزاف به جهانگردان خارجي مي‌فروشند.